Nederlandse StripgeschiedenisDonald Duck

Donald Duck

Donald Duck 1952Donald Duck 1953Donald Duck 1953

De eerste Donald Duck, october 1952 Op 25 oktober 1952 kreeg de Nederlandse jeugd zomaar voor niets het eerste nummer van Donald Duck in de brievenbus. Voor de abonnees werd het 24 pagina's tellende tijdschriftje door de bezorger van Margriet verspreid voor 15 cent per nummer. Het blaadje mocht zich direct verheugen in een opmerkelijk grote populariteit. Dit had diverse redenen; allereerst maakten de kinderen kennis met de legendarische Donald Duck-tekenaar Carl Barks, voorts publiceerde Donald Duck, in tegenstelling tot de andere jeugdbladen uit die tijd, per nummer maar liefst twee volledige verhalen.
In de eerste jaren van het vrolijke weekblad werden de pagina's nog geheel gevuld met Amerikaanse strips. De eerste nummers bestonden uit een Duck-verhaal van Carl Barks, gevolgd door een verhaal van de Kleine Boze Wolf. In het jaargang 1953 deden ook Mickey Mouse, Tokkie Tor en Pinokkio hun intrede. Ook Disney figuren waarvan later nog maar weinig is vernomen maakten hun opwachting, zoals Bongo het Circusbeertje en Pedro het Postvliegtuigje.
Pedagogische verantwoording in het eerste nummer
Uit 'Hier Spreekt Donald Duck', de brievenrubriek, 24 januari 1953:

Beste vrienden en vriendinnen,

Ik heb een briefje gekregen van een 'Donald Duck'-vriendje, dat nog pas zeven jaar is. Onze kleine vriend wil weten of Donald Duck en zijn neefjes werkelijk bestaan.

Natuurlijk weet ik wel, dat jullie nooit sprekende eenden tegen komt en ook geen pratende wolven, maar dat is bij deze vraag eigenlijk niet het belangrijkste. Waar het op aan komt is, dat deze dieren spreken en doen zoals gewone mensen. Ze halen een enkele keer kattekwaad uit, zij maken grapjes en zij beleven allerlei interessante avontuurtjes. Ook hebben zij wel eens pech en dikwijls doen zij de een of andere goede daad. Wat de helden en heldinnen uit "Donald Duck" doen en beleven zou jullie allemaal wel eens kunnen overkomen, al gaat het in ons blad natuurlijk een beetje anders toe dan in het werkelijke leven.

Donald, zijn vriendjes en zijn tegenstanders gedragen zich zoals jullie je zoudt kunnen gedragen en daarom durf ik te zeggen: Ja, Donald Duck bestaat werkelijk en hij is er een van jullie.

Ik ben er dan ook zeker van, dat jullie zijn avonturen met veel spanning en veel plezier zult blijven volgen en... dat je er veel goeds van zult leren.

- DONALD
Meer redactionele commentaren uit de rubriek:
'Hier Spreekt Donald Duck'


Donald Duck 1972, cover Carol VogesDonald Duck 1972. cover Carol VogesDonald Duck 1992
Naarmate de tijd verstreek gingen steeds meer Nederlandse striptekenaars zich met het blad bemoeien. De eerste Nederlandse tekenaar was Endre Lukács, die een aantal covers en later verhalen verzorgde. Ook Lex Overeijnder en Carol Voges hoorden bij de eerste tekenaars. Voges tekende korte Donald Duck-verhaaltjes en verzorgde ook een groot aantal covers (zie boven, links en midden). Hieronder een strook uit een origineel Donald Duck-verhaal van Carol Voges.
Originele Duck-strook van Carol Voges
Hans G. Kresse illustreerde de vervolgfeuilletons en reeds in 1955 verschenen balloonstrips van Marten Toonder's heer Bommel en Tom Poes. Veel van de Disney-verhalen die niet in de USA gemaakt werden, waren vervaardigd door medewerkers van de Toonder Studio's. Zo tekenden Jan van Haasteren en Jan Steeman verhalen van 'Hiawatha' en 'De Grote Boze Wolf', terwijl Toonder-scenaristen Patty Klein en Andries Brandt er de scenario's voor schreven. Ook maakten Dick Matena, Piet Wijn en Frits Godhelp verhalen van 'De Kleine Boze Wolf' en 'Hiawatha'.

Na een wat mindere periode in de jaren '60 (veel van de Amerikaanse verhalen waren niet echt hoofdravend), maakte het blad in de jaren '70 een opleving. Doordat na jaren eindelijk de identiteit van Carl Barks bekend was geworden, begon de redactie alle verhalen van deze artiest te verzamelen en te plaatsen. Deze werden later verzameld in de albumreeksen 'De Beste Verhalen van Donald Duck' en 'Oom Dagobert, Avonturen van een Steenrijke Eend'. Daan Jippes werd art director en Piet Wijn startte op tekst van de latere hoofdredacteur Thom Roep de poëtische serie 'Douwe Dabbert'.
Douwe Dabbert, door Piet Wijn De avonturen van Douwe Dabbert waren erg populair bij de lezers van Donald Duck. Verschillende album-uitgaven hebben het licht gezien. Hiernaast: Douwe Dabbert en zijn metgezel Dodo in 'De Schacht naar Noord'.

'Pipo de Clown' verscheen in Donald Duck in het begin van de jaren zeventig. Deze strip was geschreven door Wim Meuldijk en getekend door Jan van der Voo. Jan van Haasteren tekende ook zijn eigen strip, 'Ome Arie'. In deze periode verschijnen ook Belgische strips als 'De Smurfen' van Peyo en 'Chlorophyl' van Raymond Macherot in het blad.

Pipo de Clown, van Wim Meuldijk en Jan van der Voo
Pipo de Clown, van Wim Meuldijk en Jan van der Voo

Diverse nieuwe tekenaars, waaronder Windig & De Jong, Jaap Stavenuiter, Ed van Schuijlenburg, Wilbert Plijnaar, Robert van der Kroft en vele anderen waagden zich vanaf de jaren '70 aan nieuwe Donald Duck-verhalen, die vaak ook in buitenlandse Disney-uitgaven worden overgenomen. Daan Jippes en Wilbert Plijnaar werden zelfs uitgenodigd om in Amerika bij de Disney-studio's te komen werken. Ed van Schuijlenburg volgde Jippes in de jaren '80 op als art director. Hij begeleidde een nieuwe generatie Duck-tekenaars, bestaande uit Michel Nadorp, Wilma van den Bosch, Mau Heymans, Bas Heymans en Sander Gulien.
Originele tekening voor een cover van Daan Jippes, 1998 Daan Jippes was een tekenaar die vanaf de jaren '70 regelmatig in Donald Duck publiceerde (zie hiernaast). Recentelijk heeft hij de scenario's uitgewerkt die Carl Barks na zijn pensioen heeft gemaakt.

De Dwerg van Dwingeloo, door Henk Albers, 1972
Ook Henk Albers werkte voor Donald Duck.
Hierboven een illustratie van hem uit 1972 bij
het (tekst) verhaal 'De Dwerg van Dwingeloo'.

In de jaren '80 beginnen Thom Roep en Co Loerakker de populaire serie 'Van Nul tot Nu, de vaderlandse geschiedenis in beeld', waarvan vijf delen verschijnen. In dezelfde periode maakte Dick Matena bewerkingen van klassieke kinderboeken als 'Pietje Bell', 'Kruimeltje' en 'Dik Trom', waar later weer albums van verschijnen.
Van Nul tot Nu, door Co Loerakker en Thom Roep, 1985
'Van Nul tot Nu', door Co Loerakker en Thom Roep, 1985

In 1997 verzoekt Marten Toonder Dick Matena om, na zo'n zestien jaar stilte aan het Bommel-front, opnieuw te beginnen met een serie Tom Poes-balloonstrips. In september 2000 verschijnt het 2500-ste nummer van Donald Duck waar, als extra bijlage, het eerste nummer uit 1952 werd bijgeleverd.

Donald Duck door Windig & De Jong
Donald Duck door Windig & De Jong

Momenteel bestaat de Donald Duck uit grotendeels eigen geproduceerd werk. Belangrijke tekenaars van de laatste jaren zijn de gebroeders Mau en Bas Heymans, Sander Gulien en Ben Verhagen. Ook worden veel Nederlandse verhalen in het buitenland geproduceerd. Zo werkten de Deen Freddy Milton en de Duitser Jan Gulbransson voor Nederland en wordt veel werk uitbesteed aan de Spaanse tekenstudio's Comicup en Bardon.

De productiefste tekstschrijvers zijn Evert Geradts, Jan Kruse, Frank Jonker en Ruud Straatman. Voor de rest wordt de Duck gevuld met verhalen die door de Deense Disney producties worden gemaakt. Op de tekenstudio op de redactie worden covers en rubrieken geïllustreerd, onder meer door Wilma van den Bosch, Michel Nadorp, Viktor Venema, Maarten Janssens, Jan-Roman Pikula en Gerben Valkema.

Donald Duck door Mau Heymans
Mau Heymans is met zijn kolderieke tekenstijl en opmerkelijke bijfiguren een van de opvallendste en populairste tekenaars.

Het vrolijke weekblad bestond in 2002 vijftig jaar. In de Leidse Groenoordhallen werd dit op 14 oktober groots gevierd met het evenement Duckstad op Stelten. Ook verscheen er een extra dik jubileumnummer. In dit nummer zat een uitneembaar en zelf te vouwen "blunderboekje", waarin de leukste kleur-, tekst- en tekenfouten uit het vijftigjarig bestaan werden getoond. Dit boekje deed echter zijn naam eer aan, daar het niet in het midden van het blad zit en dus niet uitneembaar was.
KatrienDuck OutDonald Duck Junior
Ook zagen nieuwe Disney bladen het licht. In 1999 verscheen al Katrien, speciaal voor de meiden. Een groot deel van het tekenwerk voor dit blad wordt verzorgd door Wilma van den Bosch. In 2007 volgde Duck Out, een tijdschrift over voetbal in samenwerking met Sportweek. Voor net beginnende lezers brengt de redactie in 2008 Donald Duck Junior. Het blad bevat Duck-strips op drie stroken met een simpeler taalgebruik. Praktisch alle verhalen zijn geschreven door de Nederlandse redactie, bestaande uit Simone Ruitenbeek, Jos Beekman, Bas Schuddeboom, Ferdi Felderhof en Jim van der Weele. Het tekenwerk is van Studio Comicup in Barcelona en de Nederlandse tekenaars Jan-Roman Pikula en Wilma van den Bosch.
Hier Spreekt Donald Duck

Interview met Endre Lukács
de eerste Nederlandse Donald Duck-tekenaar

Register van tijdschriften

Donald Duck op Internet:

www.donaldduckweekblad.nl

50 jaar Donald Duck op inducks.org

Een index van alle Disney verhalen en hun auteurs

SjorsToonder Studio'sPep